Czy jest szansa na liberalizację restrykcyjnych praw szariatu przez państwa muzułmańskie?

Zjednoczone Emiraty Arabskie, oprócz tego, że znajdują się w czołówce najbogatszych państw świata, a głównymi sektorami gospodarki są bankowość i turystyka, są państwem muzułmańskim, gdzie obowiązuje surowe prawo religijne nazywane szariatem. W listopadzie 2020 r. władze ogłosiły liberalizację prawa, a nowe przepisy weszły w życie ze skutkiem natychmiastowym i objęły wiele aspektów życia codziennego.

Władze Zjednoczonych Emiratów Arabskich podkreślają, że motywacją dla podjęcia takiej decyzji była chęć wzmocnienia gospodarki poprzez otwarcie się na wartości, które wyznaje większość  zachodniego świata, ale także nadzieja na przyciągnięcie turystów, dzięki promowanej przez państwo „zasadzie tolerancji”.

Czym jest prawo szariatu?

Szariat charakteryzuje się ścisłym związkiem prawa z religią. Tak więc, w islamie nie dokonuje się rozdziału życia świeckiego od religijnego. W związku z tym, tak zwyczaje religijne, organizacja władzy, czy w końcu, codzienne życie obywateli – jest regulowane przez normy prawa religijnego. 

Fundamentalnym założeniem szariatu jest to, że prawo musi dostarczać jednostce wszystkiego, czego potrzebuje ona dla duchowego i fizycznego rozwoju. 

(Nie)kompatybilność prawa szariatu z prawami człowieka

Prawo szariatu z reguły odbierane jest dość negatywnie. W dyskursie publicznym formułowane są zarzuty jego sprzeczności z prawem wolności religijnej, które aktualnie jest uznawane za jedno z praw człowieka. Ogromne emocje, szczególnie w zachodnim świecie, budzi także dopuszczalność stosowania kar cielesnych, a nawet kar śmierci. Nie ulega wątpliwości fakt, iż regulacje prawne, przewidujące tak drakońskie sankcje, pozostają w sprzeczności z podstawowymi prawami człowieka, które wyartykułowane zostały w licznych traktatach międzynarodowych. Liga Państw Arabskich, składająca się na regionalny system ochrony praw człowieka, uchwaliła Arabską Kartę Praw Człowieka z 2004 r. Została ona ratyfikowała tylko przez dziesięć państw arabskich. Mimo tak doniosłej nazwy, nadal uwzględnia podejście niektórych państw arabskich do tak kluczowych i wrażliwych kwestii jak kara śmierci, ograniczenia praw kobiet, wolności słowa i wyznania, tudzież stosowanie wspomnianych powyżej kar cielesnych. W związku z tym, nie spełnia ona standardów międzynarodowych.

Obiecujące zmiany na wzorce europejskie?

Zjednoczone Emiraty Arabskie ogłosiły aktualizację obowiązującego prawa. Uległo ono zmianie w wielu kwestiach dotyczących życia codziennego, i co najbardziej istotne – stało się mniej restrykcyjne. Należy pamiętać, że w Zjednoczonych Emiratach Arabskich występuje ogromna mieszanka kulturowa, a przepisy obowiązują nie tylko Emiratczyków, ale także, bez wyjątków –  ekspatów, którzy stanowią dużą część społeczeństwa. Dlatego też, aby wyjść naprzeciw przedsiębiorcom, migrantom zarobkowym i turystom, którzy nierzadko nie chcieli stosować się do restrykcyjnych zasad szariatu, władze podjęły decyzję o liberalizacji prawa. 

Pary mogą mieszkać razem bez ślubu 

Dzięki zmianom w ustawodawstwie, kobieta i mężczyzna mogą legalnie ze sobą zamieszkać nie będąc małżeństwem, ani rodziną. Wcześniej stanowiło to przestępstwo. I, choć władze niekiedy przymykały oko jeśli chodzi o wspólne pożycie par niezamężnych wśród cudzoziemców, to groźba kary była cały czas aktualna.

Alkohol

Kolejne przepisy zniosły kary za spożywanie, sprzedaż i posiadanie alkoholu dla osób od 21. roku życia. Religia bowiem bezwzględnie zakazuje muzułmanom spożywania alkoholu. Dotychczas, osoby fizyczne potrzebowały specjalnej licencji, aby kupić czy posiadać alkohol w domu. Teraz, aby móc pić i kupować alkohol trzeba mieć skończone 21. lat i robić to w miejscach z góry do tego przeznaczonych, tj. w domach, hotelach, restauracjach czy klubach. 

Zbrodnie „honorowe”

W celu lepszej ochrony praw kobiet, władze zapowiedziały likwidację praw, dopuszczających  zabójstwa „honorowe”.  W przypadku dokonania morderstwa honorowego na kobiecie bardzo powszechne były samosądy – niemniej, w rzeczywistości sprawca bardzo rzadko był pociągany do odpowiedzialności. Dzięki nowo wprowadzonym regulacjom, w końcu istnieje szansa na to, że oprawcy nie pozostaną bezkarni.

Tłumacz dla każdego

Zmiany pojawiły się także w sądownictwie. Mianowicie, każdy – niezależnie od tego, czy jest oskarżonym, czy świadkiem, ma zapewniony dostęp do tłumacza, jeśli nie zna języka arabskiego. Przed zmianą przepisów dochodziło do sytuacji, w których osoby podpisywały dokumenty, nie mając pojęcia, czego one dotyczą. 

„Dobrzy Samarytanie”

W końcu, zniesiona została odpowiedzialność tzw. „Dobrych Samarytaninów” – osób, które nieumiejętnie próbowały udzielić pomocy i w konsekwencji, zamiast pomóc, szkodziły. Dzięki nowym przepisom, nie będą oni już odpowiadać za niechcący wyrządzoną komuś krzywdę.

Nowe standardy w państwach muzułmańskich?

Szariat z reguły oceniany jest dość krytycznie, o czym świadczą formułowane wobec niego zarzuty niekompatybilności reguł prawnych z prawami człowieka. Niemniej jednak, państwa muzułmańskie, a w szczególności Państwa Zatoki, gdzie znajdują się największe na świecie złoża ropy, słyną z bogactwa regionu i rozwijającej się gospodarki. Coraz więcej z nich otwiera się również na turystów z całego globu. Jako przykład należy wskazać Arabię Saudyjską, która jest najbardziej ortodoksyjnym krajem muzułmańskim.

Czy zmiany te można traktować jako moment przełomowy w świecie muzułmańskim, gdzie prawo szariatu ustąpi chęci dostosowania się do standardów zachodnich?

Autorka: Natalia Szwagrzyk

- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here