Czy Unia Europejska reaguje wystarczająco na łamanie praw człowieka?

Pod koniec marca bieżącego roku, po raz pierwszy od 30 lat Unia Europejska objęła sankcjami Chiny za łamanie praw człowieka. Jest to efekt grudniowego wprowadzenia przez tą organizację nowego systemu sankcji za łamanie prawa międzynarodowego przez kraje trzecie.

Pod lupą Unii Europejskiej

Na spotkaniu w Brukseli ministrowie spraw zagranicznych państw członkowskich podjęli decyzję o zastosowaniu sankcji wobec 11 osób i czterech podmiotów z Chin, Erytrei, Libii, Korei Północnej, Rosji i Sudanu Południowego. Dodatkowo restrykcje objęły również Czeczenów odpowiedzialnych za prześladowania osób homoseksualnych na Kaukazie.

Pierwszy raz od 30 lat

Najbardziej emocjonalnie świat zareagował na sankcje wobec obywateli chińskich. Są to pierwsze sankcje nałożone na tej kraj od 1989 r. tj. od pamiętnej masakry na placu Tienanmen w Pekinie, gdzie komunistyczne władze krwawo stłumiły protesty studentów. Dziś, Unia karze sankcjami chińczyków za masową politykę wobec Ujgurów –  muzułmańskiej mniejszości etnicznej pochodzenia tureckiego, która zamieszkuje głównie położony na północnym-zachodzie kraju autonomiczny rejon Sinciangu.

Zbrodnie przeciwko ludzkości na terenie Państwa Środka

Unię Europejską zaniepokoiły powszechne już sytuacje internowania Ujgurów w obozach “reedukacyjnych”. Dodatkowo polityka zmuszania ujgurskich kobiet do aborcji i antykoncepcji, przymusowa sterylizacja, a także próby niszczenia kultury i religii tej mniejszości. Nierzadkie prześladowania i zabójstwa liderów społeczności, a także odbieranie dzieci ujgurskich od rodziców i umieszczanie w państwowych sierocińcach.

Podstawa prawna sankcji nakładanych przez UE

Możliwość nakładania przez Unię Europejską sankcji wobec państw trzecich oraz ich obywateli ma swoją podstawę w Traktatach konstytuujących Unię tj.  w art. 29 Traktatu o Unii Europejskiej i w art. 215 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z ww. artykułami Rada Unii Europejskiej ma możliwość podejmowania sankcji przeciwko rządom państw trzecich, podmiotom niepaństwowym i osobom fizycznym (np. terrorystom) w celu doprowadzenia do zmian w ich polityce lub działaniach. Co więcej Rada może przyjąć niezbędne środki w celu wykonania decyzji przyjętych zgodnie z artykułem 29 TUE, aby zagwarantować ich jednolite stosowanie we wszystkich państwach członkowskich. Z powyższych uregulowań wynika więc, iż Unia nakłada sankcje jako środki własne UE (tzn. sankcje autonomiczne) i/lub w celu realizacji rezolucji Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych, w przypadku gdy kraje spoza UE, osoby fizyczne lub prawne, grupy lub podmioty niepaństwowe: nie przestrzegają prawa międzynarodowego lub praw człowieka bądź prowadzą politykę lub działania sprzeczne z praworządnością lub zasadami demokracji.

Jakie formy przyjmują sankcje Unii Europejskiej?

System sankcji UE można nazwać systemem sankcji stopniowych. Obejmuje on sankcje dyplomatyczne, sankcje gospodarcze i finansowe, a także środki ograniczające. Sankcje dyplomatyczne, mające najbardziej łagodny i w dużej mierze charakter polityczny to m.in. wydalenie dyplomatów, zawieszenie oficjalnych wizyt, zawieszenie dwustronnej lub wielostronnej współpracy z UE czy też bojkot wydarzeń sportowych lub kulturalnych. Biorąc pod uwagę pozycję Chin na świecie, a także twardą politykę tamtejszego rządu, ten rodzaj sankcji nie przyniósłby żadnego efektu. Jeżeli chodzi o sankcje gospodarcze, obejmują one embargo na broń dotyczące sprzętu wojskowego wymienionego we wspólnym wykazie uzbrojenia UE i ograniczenia przywozu i wywozu produktów, które mogą być stosowane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych (tzw. produktów podwójnego zastosowania). Ten rodzaj sankcji jest bardziej uciążliwy i niewątpliwie ma w dzisiejszych czasach największe znaczenie dla państw chcących podejmować działalność na terytorium państw członkowskich.

Środki podjęte wobec obywateli chińskich

Wobec urzędników chińskich UE zastosowało ostatni rodzaj sankcji, tj. środki ograniczające. Wspomniane środki zwykle przyjmują postać zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych będących w posiadaniu lub pod kontrolą osób lub organizacji objętych sankcjami, zakaz wydawania wiz lub zakaz podróży, uniemożliwiający osobom wjazd na teren UE, a także zakazy sektorowe, na przykład zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów lub technologii. 

Czy sankcje są wstanie zmienić los Ujgurów?

Niestety należy pamiętać, że sankcje unijne mają wyłącznie charakter prewencyjny, a nie karny. Są to narzędzia dialogu politycznego i nie mają na celu utrudniać życia ludności cywilnej. Aby realnie zmienić los Ujgurów potrzeba zdecydowanej reakcji w postaci śledztwa Prokuratora Międzynarodowego Trybunału Karnego i postępowania przed sądem, co aktualnie nie jest możliwe, gdyż Chiny nie ratyfikowały statutu konstytuującego MTK (Statut Rzymski). Unii Europejskiej pozostaje więc na ten moment tylko próba prowadzenia dialogu i wymienianie się z Chinami wzajemnymi sankcjami.

Autorka: Sonia Stefańska

Źródła:

Traktat o Unii Europejskiej 

Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Ogólne ramy dla sankcji unijnych

- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here