Czym jest shadow banking system?

Shadow Banking System – system bankowości cienia – jest terminem trudnym do scharakteryzowania, ze względu na sporą niejednolitość oraz dużą różnorodność uczestniczących w nim podmiotów. Najprościej ujmując, podmioty działające w ramach Shadow Bankingu prowadzą działalność zbliżoną do działalności bankowej (działalności instytucji kredytowej), jednakże nie podlegają one charakterystycznemu nadzorowi finansowemu. Czy taka działalność jest w ogóle legalna? Dlaczego coraz więcej przedsiębiorców, pomimo ryzyka, decyduje się na podjęcie takiej działalności, a coraz więcej podmiotów decyduje się z niej skorzystać?

Shadow Banking często nazywany jest również bankowością cienia, szarą bankowością czy też równoległym systemem bankowym. Określenia te, w potocznym rozumieniu, nie mają pozytywnego wydźwięku, kojarzą się najczęściej z działalnością nielegalną służącą obejściu przepisów prawa. Faktem jest, że większość przedsiębiorców wchodzących w skład systemu bankowości cienia tak naprawdę działa na granicy prawa, jednakże błędem byłoby nazywanie ich działalności wprost niezgodną z prawem. Nie można kwestionować, że Shadow Banking wiąże się z podwyższonym ryzykiem, ze względu na fakt, że regulacje prawne w zakresie prowadzenia działalności polegającej na obrocie środkami finansowymi (działalność instytucji kredytowej) są dość restrykcyjne. 

Artykuł 171 ustawy – Prawo bankowe stanowi: „1. Kto bez zezwolenia prowadzi działalność polegającą na gromadzeniu środków pieniężnych innych osób fizycznych, osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, w celu udzielania kredytów, pożyczek pieniężnych lub obciążania ryzykiem tych środków w inny sposób, podlega grzywnie do 10 000 000 złotych i karze pozbawienia wolności do lat 5.; 2. Tej samej karze podlega, kto, prowadząc działalność zarobkową wbrew warunkom określonym w ustawie, używa w nazwie jednostki organizacyjnej niebędącej bankiem lub do określenia jej działalności lub reklamy wyrazów „bank” lub „kasa”.  Aby działalność podmiotów w ramach bankowości cienia mogła zostać uznana za legalną, przedsiębiorcy muszą wykazać się dużą ostrożnością, aby nie naruszyć wyżej wymienionych norm. 

Pomimo wspomnianego wyżej ryzyka, wielu przedsiębiorców decyduje się jednak na podjęcie działalności w ramach Shadow Bankingu. Głównym powodem tego zjawiska jest fakt zaostrzenia regulacji Komisji Nadzoru Finansowego, obejmujących wymagania do prowadzenia działalności bankowej oraz nadzór nad prowadzoną działalnością. Z drugiej strony przyjęte normy w pewnym stopniu uniemożliwiają części społeczeństwa korzystanie z usług tradycyjnego systemu bankowego. W tej sytuacji „przyjazną dłoń” wyciąga właśnie bankowość cienia, która w pewnym stopniu ratuje osoby znajdujące się, mówiąc obrazowo, pod finansową ścianą. Przedsiębiorcy działający w ramach równoległego systemu bankowego oferują najróżniejsze usługi z obszaru finansów, w Polsce najczęściej w formie pożyczek. Nierzadko warunki ich udzielania są drakońskie i wpędzają pożyczkobiorców w jeszcze większe problemy finansowe. Jednakże niezaprzeczalnym faktem jest, że osoba, która boryka się z problemami finansowymi zrobi wszystko, aby się ratować, nie myśląc o przyszłych możliwych konsekwencjach. 

Brak kontroli ze strony Komisji Nadzoru Finansowego nie przejawia się jedynie w ułatwionej formie prowadzenia działalności oraz udzielaniu pożyczek bez konieczności spełnienia pewnych warunków. Ważnym elementem jest fakt, że instytucje w ramach szarej bankowości, przyjmując od swoich klientów środki nie obejmują ich żadnym systemem gwarancji, co ma miejsce w przypadku tradycyjnej działalności bankowej. Efektem takiego działania jest zagrożenie, iż w przypadku bankructwa firmy, której klient powierzył swoje środki, przepadną one bezpowrotnie. 

Bardzo często pojęcie Shadow Bankingu jest utożsamiane z terminami takimi jak parabank oraz piramida finansowa. Podejście to nie jest do końca trafne. Parabanki działają na podstawie kodeksu cywilnego, nie podlegają nadzorowi KNF, a finansowane są w całości z depozytów klientów, w związku z czym utrata płynności prowadzi do utraty pieniędzy klientów, którzy ponoszą główne ryzyko działalności parabanków. W tym miejscu nie sposób nie wspomnieć o najsłynniejszej aferze związanej z działalnością parabanków w Polsce – aferze Amber Gold.  Klasyczne piramidy finansowe nie prowadzą natomiast żadnej działalności przynoszącej zyski, a wysokie odsetki od lokat wypłacają z wpłat nowych klientów. Ich działalność trwa tak długo, jak długo trwa dopływ pieniędzy. 

Na tym tle należy odróżnić banki cienia. Są nimi bardziej „wyrafinowane” instytucje bankowe takie jak: fundusze hedgingowe, fundusze rynku finansowego oraz strukturyzowane fundusze inwestycyjne (SIV), które nie podlegają nadzorowi finansowemu. Ich działalność opiera się zatem na pożyczaniu pieniędzy w zamian za papiery wartościowe o niskiej stopie zwrotu w krótkim terminie płatności, z równoczesnym dokonaniem odwrotnej operacji z udziałem papierów wartościowych o wysokiej stopie zwrotu i długim terminie płatności. 

Na sam koniec pozostaje zadać sobie pytanie: czy warto? Niewątpliwie Shadow Banking posiada wiele zalet, zarówno dla przedsiębiorców liczących na zysk oraz pożyczkobiorców w trudnej sytuacji finansowej. Jednakże instytucja ta posiada również wady. Przede wszystkim jest to ogromne ryzyko straty po stronie pożyczkobiorcy. Z drugiej strony ryzyko prowadzącego działalność wcale nie jest mniejsze – podmiot, który decyduje się na jej podjęcie nie może zapominać, że granica działania zgodnie z prawem jest w tym przypadku bardzo cienka, a konsekwencje jej naruszenia mogą spowodować dotkliwe straty oraz dolegliwą odpowiedzialność karną. 

Autorka: Katarzyna Pietrzyk 

Źródła:

www.nbportal.pl 

www.mfiles.pl

www.pozyczkaportal.pl 

- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here