poniedziałek, 14 czerwca, 2021

Fałszowanie środków płatniczych oraz papierów wartościowych

Przeczytaj koniecznie

Kodeks karny w obecnym brzemieniu zawiera rozdział XXXVII, którego przedmiotem zainteresowania są przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi. W poprzedniej wersji kodeksu karnego z 1969 r. odpowiednikiem obecnego rozdziału XXXVII był rozdział o tytule „fałszowanie pieniędzy, papierów wartościowych, znaków urzędowych i narzędzi pomiarowych”. Dokonana zmiana argumentowana jest chęcią połączenia kompleksowego i syntetycznego ujęcia przestępstw przeciwko wiarygodności pieniędzy i papierów wartościowych, które zostało zaprezentowane w kodeksie z 1969 r., z racjonalizacją niektórych zagrożeń, mogących być skutkiem tych właśnie przestępstw. Obecnie rozdział XXXVII Kodeksu karnego składa się z siedmiu artykułów. Jednym z nich, jest art. 310 „Fałszowanie pieniędzy i papierów wartościowych”. 

Czego dotyczy regulacja? 

Artykuł 310 KK reguluje zarówno sytuację podrabiania pieniędzy oraz papierów wartościowych, jak i puszczanie ich w obieg.  Patrząc na literalną treść tego przepisu: 

„§ 1. Kto podrabia albo przerabia polski albo obcy pieniądz, polski albo obcy znak pieniężny, który został ustalony jako prawny środek płatniczy, jednak nie został jeszcze wprowadzony do obiegu, inny środek płatniczy albo dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierający obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce lub z pieniędzy, innego środka płatniczego albo z takiego dokumentu usuwa oznakę umorzenia,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności.

§ 2. Kto pieniądz, inny środek płatniczy lub znak pieniężny albo dokument określone w § 1 puszcza w obieg albo go w takim celu przyjmuje, przechowuje, przewozi, przenosi, przesyła albo pomaga do jego zbycia lub ukrycia,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

§ 3. W wypadku mniejszej wagi sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

§ 4. Kto czyni przygotowania do popełnienia przestępstwa określonego w § 1 lub 2,
podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”

można dostrzec, że regulacja obejmuje zarówno pieniądz polski oraz obcy znak pieniężny, brak jest wymogu wprowadzenia go do obiegu, penalizowane jest zarówno podrabianie, przerabianie oraz usuwanie oznaki umorzenia. Jeśli chodzi o „puszczanie w obieg” ustawodawca również w sposób szczegółowy opisał regulowane sytuacje: przedmiot naruszenia jest tożsamy z tym w §1, a czynności mogą polegać na przyjmowaniu, przechowywaniu, przewożeniu, przenoszeniu, przesyłaniu lub pomocy w jego zbyciu lub ukryciu. Czytając art. 310 KK można dojść do konkluzji, że opisywany przepis jest regulacją dość surową: penalizacja obejmuje również przygotowanie do popełnienia przestępstwa, a nie tylko jego postać sprawczą, z której wynikł skutek w postaci popełnienia tegoż przestępstwa. „Pozytywnym” elementem przepisu jest jego §3, a mianowicie możliwość zastosowania przez sąd nadzwyczajnego złagodzenia kary w wypadku mniejszej wagi. 

Co jest chronione i kto może zostać pociągnięty do odpowiedzialności?

Biorąc pod uwagę dosłowne brzmienie przepisu art. 310, warto usystematyzować sobie co tak naprawdę jest chronione, w jakiej sytuacji podmiot naruszający regulację zostanie ukarany. Posługując się karnistyczną podziałem, przedmiotem ochrony w komentowanym przepisie jest „autentyczność pieniędzy, innych środków płatniczych i dokumentów uprawniających do podjęcia sumy pieniężnej albo zawierających obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce” (Skorupka [w:] Wąsek, Zawłocki II, s. 1601–1602 i n.; Błaszczyk [w:] Królikowski, Zawłocki, Szczególna II, s. 907). Doniosłość tej regulacji jest uzasadniona zasadą rzetelności w obrocie pieniędzmi i papierami wartościowymi. Art. 310 ma za zadanie chronić nie tylko interes poszczególnych obywateli uczestniczących w obrocie gospodarczym, zarówno w stosunkach krajowych jak i międzynarodowych, ale także interes majątkowy państwa, które pieniądz ten emituje. Przestępstwo typizowane w art. 310, tak jak każde przestępstwo zawarte w rozdziale XXXVII Kodeksu karnego, jest przestępstwem powszechnym. W związku z tym, sprawcą opisywanego przestępstwa, może być każdy podmiot mający zdolność do ponoszenia odpowiedzialności karnej, działający w zamiarze bezpośrednim. 

Czy regulacja dotyczy również pieniądza elektronicznego i bankowego?

Wątpliwości budzi natomiast kwestia, czy przedmiotem naruszenia, a zatem podrobienia, przerobienia czy puszczenia w obieg, a także przygotowania do tych czynności może być tzw. pieniądz elektroniczny lub pieniądz bankowy. W doktrynie przeważa pogląd, że nic nie stoi na przeszkodzie uznania ich za środki płatnicze objęte regulacją art. 310. Przemawia za tym fakt, że środki te spełniają funkcję płatniczą oraz są odpowiednikiem tradycyjnego pieniądza.

Skutki naruszenia 

Kara za naruszenie przepisu art. 310 oscyluje pomiędzy 3 miesiącami a nawet 25 latami. Oczywiście wymiar kary zależny jest od rodzaju dokonanych czynności. W przypadku jedynie przygotowania do popełnienia przestępstwa zakres możliwej kary wynosi od 3 miesięcy do 5 lat. Natomiast już dokonanie przestępstwa podrobienia lub przerobienia, zagrożone jest karą pozbawienia wolności nie krótszą niż 5 lat albo 25 latami pozbawienia wolności. 

Autorka: Katarzyna Pietrzyk 

Źródła:

  1. Monitor Prawniczy 12/1998 – Ryszard Zakrzewski „Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi”;
  2. Giezek Jacek (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz
- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here

Najnowsze artykuły