Nowelizacja KSH – prawo holdingowe

Dnia 08 grudnia 2020 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji został opublikowany projekt ustawy wprowadzającej zmiany w Kodeksie spółek handlowych oraz innych ustawach w zakresie tzw. prawa holdingowego. Projekt obejmuje swoim zakresem materię „grupy spółek” definiując ją oraz określając relacje między spółką dominującą a spółką zależną. Z praktycznego punktu widzenia, nowelizacja może dotyczyć sporej części spółek w Polsce, również spółek zagranicznych będących spółkami dominującymi w stosunku do polskich spółek zależnych.

Po pierwsze, nowością wprowadzoną do Kodeksu spółek handlowych jest zdefiniowanie pojęcia „grupy spółek. Zgodnie z definicją legalną, przez grupę spółek należy rozumieć spółkę dominująca oraz spółki zależne, które kierują się wspólną strategią gospodarczą, w celu realizacji wspólnego interesu. Warunek kierowania się interesem grupy spółek został wyraźnie podkreślony, jednakże ważnym elementem jest fakt, iż nie może prowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli czy też wspólników lub akcjonariuszy mniejszościowych spółki zależnej. Kolejnym zastrzeżeniem jest regulacja, że projektowane przepisy nie będą dotyczyć spółki zależnej będącej w likwidacji, która rozpoczęła podział swego majątku albo jest spółką w upadłości oraz do spółki publicznej, która należy do grupy spółek.

Warunkiem uznania za grupę spółek jest podjęcie uchwały przez zgromadzenie wspólników w spółce z o.o. lub walne zgromadzenie w spółce akcyjnej, o uczestnictwie w grupie spółek, w której wskazana zostanie spółka dominująca. Ponadto zarówno spółka dominująca jak i spółka akcyjna mają obowiązek ujawnienia swojego uczestnictwa w grupie spółek w rejestrze KRS. 

Jedną z najważniejszych regulacji zawartych w nowelizacji jest możliwość wydawania spółce zależnej należącej do grupy spółek wiążących poleceń przez spółkę dominującą. Polecenia te mogą dotyczyć prowadzenia spraw spółki. Warunkiem ich wydania jest uzasadnienie wykonania określonym interesem spółki oraz wskazanie spodziewanych korzyści lub szkody spółki zależnej mogącej wystąpić wskutek wykonania polecenia oraz przewidywany sposób i czas naprawienia szkody w spółce zależnej, powstałej w wyniku stosowania się do wydanego polecenia. 

Wykonanie lub odmowa wykonania wiążącego polecenia przez spółkę zależną wymaga podjęcia uchwały przez zarząd danej spółki zależnej. Spółka zależna jest uprawniona do odmowy wykonania wiążącego polecenia w przypadku, gdy jego wykonanie doprowadziłoby lub istniałoby zagrożenie doprowadzenia do jej niewypłacalności. Ponadto spółka zależna może odmówić wykonania wiążącego polecenia, w sytuacji, gdy jest ono sprzeczne z interesem tej spółki i może wyrządzić jej szkodę, która nie zostanie naprawiona przez spółkę dominującą lub inną spółkę zależną w danej grupie, w okresie dwóch lat od dnia wystąpienia szkody. 

Odpowiedzialność za wykonywanie wiążących poleceń jest zróżnicowana w przypadku spółki zależnej oraz spółki dominującej. Zgodnie z nowelizacją członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej czy likwidator spółki zależnej zostaje zwolniony z odpowiedzialności cywilnej za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem, sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki oraz odpowiedzialności karnej za znaczną szkodę majątkową wyrządzoną przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku. Jeśli chodzi natomiast o spółkę dominującą, nowelizacja przewiduje, że będzie ona odpowiadała wobec spółki zależnej, wspólników lub akcjonariuszy mniejszościowych spółki zależnej oraz wierzycieli spółki zależnej.  W stosunku do tych ostatnich, odpowiedzialność spółki dominującej ma charakter subsydiarny, występuje, gdy egzekucja przeciwko spółce zależnej należącej do grupy spółek będzie bezskuteczna. 

Kolejnym novum jest wprowadzenie obowiązku sporządzania przez spółkę zależną sprawozdania dotyczącego jej powiazań ze spółką dominującą za okres ostatniego roku obrotowego. Sprawozdanie to w szczególności powinno wskazywać wiążące polecenia wydane względem spółki zależnej należącej do grupy spółek.

Nowelizacja wprowadza również rozwiązania w zakresie tzw. mechanizmu „sell out” oraz „squeeze out”. Pierwszy z nich polega na możliwości żądania przez wspólnika lub akcjonariusza spółki zależnej odkupienia jego udziałów lub akcji przez spółkę dominującą w sytuacji, gdy spółka ta reprezentuje co najmniej 90% kapitału zakładowego spółki zależnej. Uprawnienie to przysługuje tylko raz w każdym roku obrotowym, nie wcześniej niż w ciągu trzech miesięcy od dnia ujawnienia w rejestrze KRS informacji o uczestnictwie spółki zależnej w grupie spółek. Mechanizm „squeeze out” dotyczy natomiast możliwości usunięcia wspólników mniejszościowych spółki zależnej przez spółkę dominującą, w przypadku, gdy spółka dominująca reprezentuje co najmniej 90% kapitału zakładowego spółki zależnej. W tej sytuacji, spółka dominująca może żądać wykupienia udziałów albo akcji należących do usuwanego wspólnika. 

Przepisy wprowadzone przez nowelizację w sposób nowatorski regulują działanie holdingów w Polsce, których sytuacja prawna jak dotąd nie była jasno sprecyzowana. Szczególnie ważną kwestią jest dookreślenie doniosłości interesu całej grupy spółek, a nie poszczególnych spółek do niej należących. Nowelizacja ma co do zasady usprawnić prowadzenia działalności gospodarczej przez holdingi w Polsce – czy nowe regulacje odniosą zamierzony cel? O tym przekonamy się już w praktyce. 

Autorka: Katarzyna Pietrzyk

- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here