piątek, 22 października, 2021

Odpowiedzialność dyscyplinarna adwokata

Przeczytaj koniecznie

Na wstępie wskazania wymaga fakt, iż działalność adwokacka jako działalność osób
wykonujących zawód zaufania publicznego , stanowi jeden z komponentów na drodze 1
gwarancji rozwoju praworządności w każdym demokratycznym państwie prawa. Świadczenie
przez adwokatów tak wykwalifikowanej pomocy prawnej musi niewątpliwie zostać
obarczone odpowiednią kontrolą, którą obecnie zapewniają w szczególności normy instytucji
odpowiedzialności dyscyplinarnej. Głównym celem wprowadzenia odpowiedzialności
dyscyplinarnej jest zapewnienie przestrzegania należytych standardów jakości usług
świadczonych przez adwokatów. Stwierdzić należy, że naruszanie prawa przez adwokatów (w
szczególności w sposób umyślny) godzi w interes adwokatury, podważa zaufanie do niej i
narusza jej godność . 2
Normy etyki adwokackiej utrwalone zostały w aktach wewnętrznych obowiązujących
członków samorządu adwokackiego, ale i również w treści aktów normatywnych. W głównej
mierze stały się podstawą do pociągania adwokatów do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Mając na uwadze powyższe, w Polsce kwestie związane z odpowiedzialnością dyscyplinarną
adwokatów reguluje w szczególności Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu
(Kodeks Etyki Adwokackiej) (Dalej: “Kodeks etyki”) oraz ustawa z dnia 26 maja 1982 r. – 3
Prawo o adwokaturze (dalej: “ustawa”). 4
Jak wskazuje Naczelna Rada Adwokacka, “Orzekanie przez samorządy zawodowe o
odpowiedzialności dyscyplinarnej osób wykonujących zawody zaufania publicznego jest
realizacją wynikającego z art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązku 5
sprawowania przez nie pieczy nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach
interesu publicznego i dla jego ochrony” . W doktrynie stwierdza się, że powyższy przepis 6
daje możliwość pociągnięcia osób do odpowiedzialności dyscyplinarnej lub zawodowej za
Trybunał Konstytucyjny wyraźnie uznał za zawody zaufania publicznego zawód adwokata (wyr. TK z: 7.5.2002 1
r., SK 20/00, OTK-A 2002, Nr 3, poz. 29, pkt III.2; 1.12.2009 r., K 4/08, OTK-A 2009, Nr 11, poz. 162, pkt III.2.1).
Orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 26 kwietnia 2014 r., WSD 97/13. 2
uchwała nr 52/2011 NRA z 19 listopada 2011 r., K.Adw Nr 1, poz. 1. 3
Dz.U. z 2020 r. poz. 1651. 4
Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483. 5
www.wsd.adwokatura.pl/o-wyzszym-sadzie-dyscyplinarnym/odpowiedzialnosc-dyscyplinarna-adwokatow-i- 6
aplikantow-adwokackich dostęp: 16.11.2020 r.
działania naruszające reguły deontologii lub etyki zawodowej, w tym uchybiające godności
wykonywanego zawodu . Przewinienia dyscyplinarne odnoszą się bowiem do naruszenia 7
pewnych reguł postępowania w konkretnym środowisku i państwo przekazuje w tym zakresie
określone uprawnienia właściwym organom funkcjonującym w tej grupie . 8
Zgodnie z § 4 Kodeksu etyki, “Adwokat odpowiada dyscyplinarnie za uchybienie
etyce adwokackiej lub naruszenie godności zawodu podczas działalności zawodowej,
publicznej, a także w życiu prywatnym.” Przytoczony przepis określa obowiązek dla każdego
adwokata przestrzegania zasad etyki oraz godności zawodu, a także zwyczajów utrwalonych
w tradycji i zwyczajach i to tak w działalności zawodowej i publicznej jak i w życiu
prywatnym, pod rygorem pociągnięcia go do odpowiedzialności dyscyplinarnej. W
orzecznictwie sądów dyscyplinarnych dominuje pogląd, iż adwokat nie może odrzucić
powyższych zasad nawet w sytuacji gdy następują zmiany w jego sytuacji osobistej, podjęcia
określonych funkcji, czy zajęcia . Istotnym jest jednak, że zasady etyki i godności zawodu 9
adwokata nie mają rangi ustawowej, a zatem nie mogą stanowić samodzielnej podstawy
odpowiedzialności dyscyplinarnej. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że mogą być
powoływane jako podstawa odpowiedzialności dyscyplinarnej, ale w związku z art. 80
ustawy . 10
Szczegółowy opis przesłanek i procedury odpowiedzialności dyscyplinarnej
adwokatów opisany został w dziale VIII ustawy (art. 80-95n). Zarówno adwokaci jak i
aplikanci adwokaccy podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne
z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków
zawodowych, a adwokaci również za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy
ubezpieczenia.
W art. 81 ustawodawca wymienił katalog zamknięty kar dyscyplinarnych, do którego
zaliczają się: upomnienie, nagana, kara pieniężna, zawieszenie w czynnościach zawodowych
na czas od trzech miesięcy do pięciu lat, wydalenie z adwokatury, zakaz wykonywania
Szydło, [red. prof. dr hab. Marek Sa^an, dr hab. Leszek Bosek], Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, 7
LEX 2016.
W. Kozielewicz, Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych i 8
notariuszy, Wolters Kluwer 2016, s. 13.
Orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 kwietnia 1990 r., WSD 4/90. 9
Postanowienie Sądu Najwyższego z 10.5.2012 r., SDI 7/12. 10
patronatu na czas oznaczony, obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego. Omówiona została
także kwestia utraty biernego prawa wyborczego do organu samorządu adwokackiego. W art.
91 i 91a określono, iż w sprawach dyscyplinarnych orzekają sąd dyscyplinarny izby
adwokackiej, Wyższy Sąd Dyscyplinarny a także w przypadku złożenia kasacji – Sąd
Najwyższy. Art. 93 ustawy określa strony postępowania, którymi są obwiniony i
pokrzywdzony, a w postępowaniu przed sądem dyscyplinarnym – oskarżyciel (rzecznik
dyscyplinarny), obwiniony i pokrzywdzony. Z kolei w art. 95 ustawodawca stwierdził, że
Sąd dyscyplinarny orzeka wyłącznie na rozprawie bądź na posiedzeniu. Rozstrzygnięcia sądu
dyscyplinarnego zapadają w formie orzeczeń lub postanowień.
Konkludując, stwierdzić należy, że odpowiedzialność dyscyplinarna adwokatów
stanowi instytucję prawną dyscyplinowania i samokontroli tej grupy zawodowej ze względu
na specyfikę realizowanych obowiązków zawodowych. Podkreślić trzeba, że w odróżnieniu
od odpowiedzialności karnej w prawie dyscyplinarnym nie istnieje zamknięty katalog
przewinień dyscyplinarnych. W doktrynie ponadto coraz częściej podkreśla się, że prawo
dyscyplinarne jest raczej bliższe prawu administracyjnemu niż karnemu .

Autor:Mateusz Masłowski

- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here

Najnowsze artykuły