poniedziałek, 14 czerwca, 2021

Podleganie ubezpieczeniom społecznym przez duchownych – różnice względem podlegania z tytułu umowy o pracę

Przeczytaj koniecznie

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, określając krąg podmiotów, które podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, wymieniła wśród nich osoby duchowne, przy czym w wielu elementach konstrukcja ta odbiega od tej ukształtowanej dla osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę, którzy to również (z wyjątkiem prokuratorów) podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Moment powstania obowiązku

Chwilą powstania obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego w przypadku pracowników jest okres od dnia nawiązania stosunku pracy, a chwilą jego zakończenia – ustanie stosunku pracy. W przypadku duchownych momentem powstania obowiązkowego ubezpieczenia będzie dzień przyjęcia do stanu duchownego, natomiast chwilą ustania będzie dzień wystąpienia ze stanu duchownego, przy czym w przypadku alumnów seminariów duchownych, nowicjuszów, postulatów i juniorystów – chwilą postania obowiązkowego ubezpieczenia będzie dzień ukończenia 25 roku życia.

Płatnik składek

Kolejną różnicą jest osoba płatnika składek. Przede wszystkim należy zauważyć, że w przypadku osób podlegających ubezpieczeniom społecznym z tytułu bycia pracownikiem płatnikiem składek jest jego pracodawca, który to obowiązany jest m.in. zgłosić w terminie siedmiu dni płatnika składek oraz zgłosić ubezpieczonego do ubezpieczeń społecznych, a także comiesięcznie odliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonego, rozliczać i opłacać składki na ubezpieczenia społeczne. Odmiennie rzecz wygląda w przypadku osób duchownych, gdyż zgodnie z art. 4 pkt 2 lit. f u.s.u.s. płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne jest duchowny niebędący członkiem zakonu, gdyż w takim przypadku płatnikiem będzie przełożony domu zakonnego lub klasztoru w stosunku do członków swych zakonów lub, za zgodą ZUS, inna zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna w stosunku do zakonnych objętych tą zgodą.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Przez podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe należy rozumieć kwotę, od której oblicza się składki na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych. I tak też podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób zatrudnionych na postawie umowy o pracę jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyłączeniem wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłków świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego. W przypadku osób duchownych sytuacja wygląda odmiennie – podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest kwota minimalnego wynagrodzenia, a co za tym idzie – składki te w rzeczywistości są niższe, ale też i w wyniku odprowadzania składek w niższej wysokości mniej środków ewidencjonowanych jest na koncie oraz subkoncie ZUS.

Stopy procentowe składek oraz ich finansowanie

Stopy procentowe składek są to określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych wartości liczbowe określone w procentach, które określają, jaką część podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odprowadzana jest na dany rodzaj ubezpieczenia. I tak też wynoszą one:

  1.  19,52% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, przy czym składka podlega wewnętrznemu podziałowi na środki ewidencjonowane na koncie ZUS, subkoncie ZUS (których wysokość zależna jest od odprowadzania składki na otwarty fundusz emerytalny) oraz składki odprowadzanej na Fundusz Rezerw Demograficznych;
  2. 8,00% podstawy wymiaru składek odprowadzane jest na ubezpieczenie rentowe;
  3. 2,45% podstawy wymiaru składek odprowadzane jest na ubezpieczenie chorobowe oraz
  4. od 0,40% do 8,12% podstawy wymiaru na ubezpieczenie wypadkowe.

I tak też, zgodnie z art. 16 u.s.u.s , w przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę składki na:

  1. ubezpieczenia emerytalne finansują z własnych środków, w częściach równych, ubezpieczeni i płatnicy składek;
  2. ubezpieczenia rentowe ubezpieczeni finansują w wysokości 1,5% podstawy wymiaru składek, a w wysokości 6,5% płatnicy składek;
  3. ubezpieczenia chorobowe finansują z własnych środków w całości ubezpieczeni;
  4. ubezpieczenia wypadkowe finansują z własnych środków w całości płatnicy składek.

W przypadku duchownych należy zauważyć specyficzny sposób finansowania składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż zgodnie z art. 16 ust. 10, składki te finansują:

  1. Duchowni – w wysokości 20% składki oraz Fundusz Kościelny – w wysokości 80% składki;
  2. Fundusz Kościelny – w wysokości 100% składki za członków zakonów kontemplacyjnych klauzurowych, misjonarzy w okresach pracy na terenach misyjnych,

przy czym należy zauważyć, że Fundusz Kościelny stanowi wyodrębnioną pozycję w części 43 budżetu państwa, której dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, którym to obecnie jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, a zatem część składki przypadającej do poniesienia przez Fundusz Kościelny w rzeczywistości ponoszona jest z budżetu państwa.

W związku z tym stopy procentowe składek ponoszonych w całości przez osoby duchowne przedstawiają się w sposób następujący:

  1. 3,904% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne;
  2. 1,60% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia rentowe;
  3. 2,45% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe,

przy czym należy nadmienić, że w przypadku zadeklarowania kwoty podstawy wymiaru składek wyższej od kwoty minimalnego wynagrodzenia osoby duchowne finansują składki na ubezpieczenia społeczne w całości ponad podstawę wymiaru składek właściwą dla duchownych, tj. kwotę minimalnego wynagrodzenia.

Autor: Paweł Wołodźko

Źródła

  1. Kamil Antonów, Finansowanie ubezpieczeń społecznych [w:] Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych pod red. naukową K.W. Barana, Wolters Kluwer, wyd. 3, Warszawa 2019.
- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here

Najnowsze artykuły