poniedziałek, 14 czerwca, 2021

Swoboda czy z góry ustalony program – jak naucza się prawa na najlepszych uniwersytetach w Polsce?

Przeczytaj koniecznie

Osoby rozważające podjęcie studiów prawniczych stają często przed poważnym pytaniem: „Którą uczelnię wybrać?”. Programy studiów i metody nauczania mogą bowiem zasadniczo różnić się w zależności od uniwersytetu. Artykuł ten, będący pierwszym z serii tekstów skierowanych do przyszłych studentów prawa, stanowić będzie próbę analizy sposobów nauczania w trybie stacjonarnym na wybranych uczelniach publicznych w Polsce.

W pierwszej kolejności należy wymienić elementy, które są wspólne dla wszystkich uniwersytetów. Przede wszystkim, prawo prowadzone jest obligatoryjnie jako jednolite studia magisterskie. Fakt ten wynika wprost z rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów. Taki sposób prowadzenia studiów oznacza, że nie następuje podział na studia licencjackie i magisterskie, proces nauczania kończy się zawsze złożeniem pracy dyplomowej oraz egzaminem magisterskim. Studia prawnicze trwają 5 lat, czyli 10 semestrów. Każdy zaliczany przedmiot na studiach posiada swoją wagę, którą wyznaczają punkty ECTS (Europejski System Transferu Punktów). Do zaliczenia studiów potrzebne będzie najczęściej 300 punktów ECTS, 60 na każdy rok. Na każdej uczelni student obowiązany będzie również do odbycia praktyki zawodowej w konkretnym wymiarze czasowym. 

1. Uniwersytet Wrocławski – ograniczona możliwość wyboru przedmiotów

Przechodząc już do omówienia realiów poszczególnych uniwersytetów, zacznę od mojej uczelni macierzystej, Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Można ogólnie stwierdzić, iż nauczanie prawa we Wrocławiu opiera się w głównej mierze na z góry ustalonym programie studiów. Innymi słowy, zdecydowana większość przedmiotów jest niezależna od preferencji studenta. W ciągu pierwszych dwóch lat studiów nie są dostępne przedmioty do wyboru. Pod koniec czwartego semestru za pośrednictwem internetowego systemu usosweb ruszają zapisy na obowiązkowe bloki tematyczne: publicznoprawny, karnoprawny, cywilnoprawny oraz administracyjnoprawny. Z wymienionych czterech student wybiera jeden blok tematyczny, w ramach którego w toku dalszych studiów, podczas trzeciego, czwartego oraz piątego roku, będzie uczestniczył w zajęciach (wykładzie i ćwiczeniach) związanych ściśle z tematyką wybranego bloku. Przykładowo, po wyborze bloku karnoprawnego na trzecim roku studiów student uczęszcza na zajęcia z kryminalistyki. Równolegle z zapisami na bloki tematyczne rusza rejestracja na przedmiot do wyboru, który realizowany będzie na trzecim roku studiów. Podobne zapisy odbywają się następnie co roku, aż do zakończenia studiów. Student wybiera jedne zajęcia ze zmiennej listy uchwalanej przez Radę Wydziału. Wybierać można z około 20 przedmiotów z wielu różnych dziedzin i zakresów tematycznych, m.in. retorykę czy prawo blogosfery. Na ostatnim, piątym roku studiów student uczestniczy dodatkowo w symulacjach rozpraw sądowych, co pozwala mu zastosować zdobytą wiedzę w praktyce. Co do zajęć praktycznych, istnieje możliwość pozauczelnianej działalności w Uniwersyteckiej Poradni Prawnej, dodatkowo na czwartym roku studiów cały jeden przedmiot poświęcony jest nauce sporządzania profesjonalnych porad prawnych. Co więcej, w toku nauczania student obowiązany jest odbyć praktykę zawodową w wymiarze 120 godzin. Niemniej jednak wydaje się, że podczas 5 lat studiów na praktykę położony powinien zostać większy nacisk. Taki zarzut można jednakże wysunąć w stosunku do większości uczelni prawniczych. Nadmiar teorii i brak możliwości zastosowania wiedzy stanowi utrapienie całego polskiego systemu kształcenia.   

Podsumowując, nauczanie prawa na Uniwersytecie Wrocławskim toczy się w większości według planu ustalonego przez uczelnię, przedmioty dodatkowe oraz odbywające się w ramach bloków tematycznych stanowią mały procent wszystkich zajęć. Czy to wada? To już zależy od indywidualnych preferencji. Program studiów z pewnością nie będzie odpowiadał ludziom, którym zależy na spersonalizowanym toku nauczania, jednakże osoby nieposiadające takich wymagań mogą śmiało rozważać wybór tej uczelni, której wydział prawa od lat plasuje się w czołówce rankingu „Perspektyw”.

2. Uniwersytet Jagielloński – daleko idąca swoboda

Kolejną uczelnią, której chciałbym się przyjrzeć, jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, najstarsza uczelnia w Polsce i z pewnością jedna z najlepszych. Prawo nauczane jest tu na Wydziale Prawa i Administracji. Plan studiów składa się z trzech modułów: obowiązkowego, podstawowego i specjalizacyjnego. Moduł obowiązkowy to
10 przedmiotów, których zaliczenie jest obligatoryjne i narzucone przez uczelnię. Istnieje jednakże pewna swoboda co do tego, na którym roku student chce zdawać dany przedmiot. Następny moduł tworzą przedmioty podstawowe (tzw. „podstawki”), co do których istnieje większa swoboda wyboru. Student ma obowiązek zaliczyć 11 takich przedmiotów w toku całych studiów i może dokonać wyboru z ograniczonej listy. Ostatnią, najliczniejszą grupę stanowią przedmioty specjalizacyjne, co do wyboru których student ma największą swobodę. Uniwersytet oferuje listę ponad 100 zajęć. Na każdym roku studiów należy zaliczyć ich taką ilość, aby pod koniec roku akademickiego zgadzała się ilość punktów ECTS – całkowita suma musi wynosić 60. Umiejętności praktyczne doskonalić można m.in. w Studenckiej Poradni Prawnej oraz podczas zajęć warsztatowych. Student obowiązany jest również do odbycia dwumiesięcznej praktyki zawodowej. 

Tym, co z pewnością wyróżnia nauczanie prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim spośród innych uczelni, jest daleko idąca swoboda kształtowania toku studiów. Studenci mogą w bardzo dużej części dostosowywać swój plan zajęć do obszarów zainteresowania. To niezwykle ciekawe rozwiązanie, ogranicza bowiem liczbę przedmiotów „z przymusu” do niezbędnego minimum, angażując przyszłych prawników w zajęcia, które sprawiają im przyjemność i mogą przydać się w karierze zawodowej. Wrażenie może także robić szeroka oferta zajęć.

3. Uniwersytet Warszawski – droga środka

Przejdę następnie do Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Tamtejsze prawo od lat uznawane jest za najlepsze w Polsce, co potwierdzają rankingi. Uczelnia oferuje wysoki poziom nauczania, wiąże się to więc z bardzo dużą liczbą kandydatów i wysokimi progami punktowymi. Pierwsze dwa lata studiów toczą się według programu ustalonego przez uczelnię, brak jest w tym okresie przedmiotów do swobodnego wyboru. Student realizuje wyłącznie przedmioty główne, a zatem takie, które zostały wyróżnione przez uniwersytet jako najważniejsze dla przyszłego prawnika, np. prawo karne, cywilne czy administracyjne. Od trzeciego roku do przedmiotów głównych dochodzą przedmioty kierunkowe oraz bloki specjalizacyjne. Z 13 dostępnych przedmiotów kierunkowych student wybiera 9 i rozkłada je dowolnie podczas trzech ostatnich lat studiów. Jeżeli chodzi o bloki specjalizacyjne, student realizuje cztery, wybiera je zaś w zależności od ścieżki kariery prawniczej, którą zamierza podążać. Na bloki specjalizacyjne składają się powiązane tematycznie wykłady. Co więcej, uczelnia organizuje dwa jednosemestralne seminaria specjalizacyjne, podczas których utrwalana jest wcześniej nabyta wiedza. Praktyczne nauczanie prawa realizowane jest w większości poprzez warsztaty, studenci uczestniczą również w zajęciach z wykorzystaniem sali sądowej oraz wizytach studyjnych w sądach powszechnych i administracyjnych. Praktyka zawodowa trwa dwa miesiące, zaś jej odbycie jest warunkiem koniecznym ukończenia studiów.

Wydaje się, że Uniwersytet Warszawski proponuje studentom prawa pośredni model nauczania. Panuje większa dowolność doboru przedmiotów niż na Uniwersytecie Wrocławskim, jednakże nie jest to aż tak daleko idąca swoboda, jak na Uniwersytecie Jagiellońskim. Można powiedzieć, że to dogodny kompromis dla osób, które z jednej strony chciałyby mieć pewną wolność doboru toku studiów, z drugiej zaś zasadniczą część programu wolą pozostawić w rękach uczelni i jej doświadczonej kadry akademickiej.

4. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – elastyczne podejście

Ostatnią uczelnią w tym zestawieniu będzie Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i jego Wydział Prawa i Administracji, czwarte miejsce w zeszłorocznym rankingu „Perspektyw” w kategorii „Prawo”. Analizując program studiów można podzielić przedmioty na dwie grupy: obowiązkowe oraz do wyboru. Przedmioty obowiązkowe to, podobnie jak na innych uczelniach, zajęcia wyszczególnione ze względu na ich istotną rolę w edukacji przyszłych prawników. Są obecne na każdym roku studiów i stanowią podstawę kształcenia na Wydziale Prawa i Administracji UAM. W przeciwieństwie do Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wrocławskiego w Poznaniu przedmioty do wyboru pojawiają się już na pierwszym roku studiów i towarzyszą studentom na każdym etapie kształcenia. Podczas pierwszego roku studiów student wybiera dwa przedmioty dodatkowe, drugi rok to aż 4 zajęcia do wyboru, na trzecim roku liczba ta wynosi 3, czwarty rok wiąże się z wyborem 2 przedmiotów, zaś ostatni to dla studenta 3 przedmioty do wyboru. Lista zajęć oferowanych przez uczelnię jest dość szeroka, nie dorównuje wprawdzie ofercie Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale jest wystarczająco zróżnicowana. Istnieje szereg przedmiotów, które student może realizować na każdym roku studiów, według uznania. Muszę przyznać, że oprócz obligatoryjnej praktyki zawodowej w wymiarze 120 godzin nie zdołałem dotrzeć do informacji o ofercie zajęć praktycznych oferowanych lub wymaganych przez uczelnię.

Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prezentuje dosyć elastyczne podejście do kształtowania programu studiów prawniczych. Liczbą przedmiotów do wyboru poznańska uczelnia z pewnością przewyższa Uniwersytet Wrocławski, ustępuje jednakże Uniwersytetowi Jagiellońskiemu i Warszawskiemu. Zdecydowaną zaletą sposobu nauczania w Poznaniu jest fakt, że student może kształtować tok studiów już od pierwszego roku.

5. Świadomy wybór

Podsumowując całe rozważania, powyższe zestawienie miało na celu przybliżyć Czytelnikowi wybrane aspekty sposobów nauczania, obowiązujących na czterech najlepszych publicznych wydziałach prawa w Polsce. Mam nadzieję, że ta analiza rozwieje część wątpliwości i przybliży przyszłych studentów prawa do podjęcia świadomej i przede wszystkim właściwej decyzji o wyborze uczelni.

Dokumenty, z których korzystałem:

1. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz. U. z 2018 r. poz. 1861).

2. Program studiów na kierunku Prawo Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii UWr, https://prawo.uni.wroc.pl/sites/default/files/attachments/page/Uchwa%C5%82a_VI_209_za%C5%82%C4%85cznik%20nr%201_PRAWO%20JEDNOLITE%20MGR_0.pdf

3. Rejestracja studentów WPAE na przedmioty do wyboru, https://prawo.uni.wroc.pl/sites/default/files/attachments/article/PR-SM%20zapisy%2020_21%20III%20rok.pdf

4. Informator Studenta Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego na rok akademicki 2017/2018, https://wpia.uj.edu.pl/documents/41601/138191300/informator-2018.pdf/4946b294-0000-450e-b7ab-d88ebdc15539

5. Program studiów dla studentów rozpoczynających studia od roku 2019/20, https://wpia.uj.edu.pl/documents/41601/143515632/161_prawo_sjm_19.pdf/7715b18d-4bb6-497e-b1e3-dfacbf26778c

6. Program studiów na kierunku Prawo, Wydział Prawa i Administracji UW, http://strony.wpia.uw.edu.pl/zarzadzeniauchwaly/files/2017/02/Zal_1.pdf 

7. Prawo, studia stacjonarne – o kierunku, Wydział Prawa i Administracji UW, https://www.wpia.uw.edu.pl/pl/studia/prawo/prawo-studia-stacjonarne

8. Plan studiów dla kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji UAM w Poznaniu, http://prawo.amu.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0018/404019/prawo-I-IV-rok.pdf 

9. Ranking Szkół Wyższych „Perspektywy” 2020, http://ranking.perspektywy.pl/2020/

- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here

Najnowsze artykuły