Testament – czy warto go sporządzić?

Z roku na rok coraz więcej osób decyduje się na sporządzenie testamentu. W 2020 r. tylko testamentów notarialnych powstało ponad 145 tys. Przed podjęciem decyzji o jego sporządzeniu warto jednak zastanowić się, czy rzeczywiście jest to w naszym przypadku konieczne i jaka forma testamentu będzie dla nas najlepsza.

Forma, w jakiej powinniśmy sporządzić testament i to, czy jego sporządzenie w ogóle będzie konieczne, zależy bowiem od tego, jakie rozrządzenia chcemy w nim zawrzeć. Zanim podejmiemy decyzję w tej sprawie sprawdźmy, kto jest naszym spadkobiercą (spadkobiercami) na podstawie ustawy (kwestię dziedziczenia ustawowego uregulowano w art. 931- art. 940 kodeksu cywilnego). Może się bowiem okazać, że to właśnie jemu (im) chcemy pozostawić spadek. W takiej sytuacji sporządzenie testamentu mogłoby się okazać konieczne jedynie w sytuacji, gdybyśmy chcieli podzielić pomiędzy spadkobierców pozostawiony przez nas majątek w innych proporcjach, niż wynikałoby to z ustawy. Jeśli zatem przykładowo mamy trójkę dzieci i współmałżonka a chcemy, aby każdy z nich dostał równą część spadku po nas, nie musimy sporządzać testamentu, każdej z tych osób na podstawie ustawy będzie się należał taki właśnie udział w spadku. Sporządzenie testamentu będzie jednak konieczne, jeśli np: będziemy chcieli przekazać większą część spadku małżonkowi.

Która forma testamentu jest najlepsza?

Jeśli już stwierdzimy, że testament w naszym przypadku jest konieczny, musimy rozważyć, w jakiej formie go sporządzić. Nie ma jednej prostej odpowiedzi na pytanie, która forma testamentu jest najlepsza. Wszystko zależy bowiem od naszej indywidualnej sytuacji. Wyróżniamy sześć form testamentu – trzy formy testamentów zwykłych i trzy formy testamentów szczególnych. Te drugie mogą zostać sporządzone tylko przy zaistnieniu pewnych szczególnych okoliczności.

Testament własnoręczny

Testament własnoręczny (holograficzny) to na pewno najprostsza forma sporządzenia ostatniej woli. Musimy jednak pamiętać o zachowaniu kilku warunków, bez nich testament taki będzie bowiem nieważny. Po pierwsze, testament własnoręczny musi zostać sporządzony w całości naszym odręcznym pismem. Nie jest dopuszczalne jego wydrukowanie albo spisanie przez inną osobę. Testament musi także zostać przez nas podpisany w taki sposób, aby było możliwe rozpoznanie, od kogo pochodzi. Kolejnym wymogiem jest zawarcie w testamencie daty jego sporządzenia. Jej brak nie będzie jednak skutkował nieważnością testamentu, jeśli nie wywoła to wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do jego sporządzenia (np: w przypadku osób ubezwłasnowolnionych), co do jego treści lub co do stosunku pomiędzy kilkoma testamentami.

Wadą testamentu własnoręcznego jest to, że może on łatwo zaginąć szczególnie, jeśli utrzymujemy fakt jego sporządzenia w tajemnicy. Możemy temu zaradzić przekazując testament notariuszowi na przechowanie. Wówczas jest on zobowiązany wpisać testament do Notarialnego Rejestru Testamentów.

Testament notarialny

Testament sporządzony w formie aktu notarialnego jest na pewno najbezpieczniejszą formą sporządzenia ostatniej woli. Jest on o wiele trudniejszy do podważenia, notariusz sporządzi go w brzmieniu, które nie będzie budziło ewentualnych wątpliwości co do tego, jaka była nasza rzeczywista wola.

Zapis windykacyjny tylko w testamencie notarialanym

Warto pamiętać, że ustanowienie spadkobierców nie jest jedynym możliwym rozrządzeniem testamentowym. Jeśli chcemy, aby dana osoba uzyskała po nas określoną rzecz, możemy jej ją zapisać. Zapis zwykły możemy zawrzeć w każdym testamencie. Jest on jednak jedynie zobowiązaniem spadkobierców, do spełnienia na rzecz zapisobiercy określonego świadczenia majątkowego. Jeśli jednak chcemy lepiej zabezpieczyć zapisobiercę, możemy ustanowić na jego rzecz zapis windykacyjny. Może być on jednak zawarty tylko w testamencie notarialnym. Zapis windykacyjny oznacza, że zapisobierca nabywa przedmiot zapisu już z chwilą otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy).

Testament urzędowy

Ostatnią zwykłą formą testamentu jest testament urzędowy (allograficzny). Spisuje go na protokole wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta, marszałek wojwództwa, sekretarz powiatu lub gminy albo kierownik urzędu stanu cywilnego, wobec którego spadkodawca złożył ustnie oświadczenie swojej ostatniej woli. Musi zostać sporządzony w obecności dwóch świadków.

Testamenty szczególne

Szczególne formy testamentu to testament ustny,  testament podróżny i testament wojskowy. Są one ważne przez sześć miesięcy od daty ustania okoliczności, która uzasadniała ich sporządzenie. Testament ustny może zostać sporządzony w obecności trzech świadków, jeżeli zachodzi obawa rychłej śmierci spadkodawcy lub sporządzenie testamentu zwykłego jest nadmiernie utrudnione.

Testament podróżny może zostać sporządzony podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym. Stanowi oświadczenie woli spadkodawcy wobec dowódcy statku lub jego zastępcy, który zobowiązany jest do jej spisania. Testament ten  sporządzany jest w obecności dwóch świadków.

Testament wojskowy może natomiast zostać sporządzony tylko w razie mobilizacji, wojny lub przebywania w niewoli.

Niezależnie od tego, czy zdecydujemy się sporządzić testament a jeśli tak, to jaką jego formę wybierzemy, warto dobrze przemyśleć decyzję w tej sprawie. To od niej może bowiem zależeć to, na jakim poziomie będą żyli po naszej śmierci nasi najbliżsi a może także i to, czy nasze dziedzictwo nie zostanie zaprzepaszczone.

Autor: Krzysztof Karczewski

Źródła:

  1.  Joanna Kuźmicka-Sulikowska “Prawo rzeczowe i spadkowe. Pytania i odpowiedzi” Warszawa 2018
  2.  Edward Gniewek, Piotr Machnikowski “Zarys prawa cywilnego”  Warszawa 2018
- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here