Unia Europejska a patenty i własność intelektualna

Unia Europejska to jedna z największych organizacji na świecie, zrzeszająca 27 państw. Od początków istnienia przez liczne transformacje i regulacje stała się bardzo wpływowa dla swoich członków. Dostrzec to można w kontekście prawnym, kulturowym czy dyplomatycznym. Dzisiaj państwa członkowskie UE są w znacznym stopniu od UE uzależnione. Jedne środowiska widzą w tym zagrożenie dla suwerenności państwowej, inne dostrzegają szanse na wspólny rozwój. W tym artykule nie chce rozstrzygać która ze stron ma więcej argumentów po swojej stronie, jednak chce przybliżyć stosunki między patentem i Unią w związku z 2 ostatnimi wyrokami.

Struktura organizacyjna

Na początek warto wskazać czym jest EUIPO, czyli Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej. Należy do struktur Unii Europejskiej. Działa w formie zdecentralizowanej agencji UE. Posiada autonomię prawną, administracyjną i finansową w sprawach kadrowych i budżetowych. EUIPO powstał w 1994 roku we francuskim Angers, a aktualnie jego siedziba znajduje się w hiszpańskim Alicante. Do jego zadań należy rejestracja i zarządzanie znakami towarowymi oraz wzorami przemysłowymi na terenie Unii. Urząd kierowany jest przez zarząd i Komitet Budżetowy. W skład tych organów wchodzi jeden przedstawiciel z każdego kraju UE, jeden przedstawiciel Parlamentu Europejskiego oraz dwóch przedstawicieli Komisji Europejskiej. 

EUIPO posiada również izby odwoławcze, które  są niezależnymi organami, rozpatrującymi odwołania od decyzji podjętych w toku postępowania w sprawie praw własności intelektualnej. Urząd otrzymuje i rozpatruje zgłoszenia dotyczące ponad 150 tys. znaków towarowych i 90 tys. wzorów corocznie. Poprzez ścisłą współpracę z urzędami ds. własności intelektualnej i zrzeszeniami użytkowników w UE, EUIPO potrafiło utworzyć Sieć Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej. Polega ona na dzieleniu się zdobytą wiedzą oraz praktyką między swoimi członkami, zapewniając ogólnounijną interoperacyjność procedur, systemów, usług i narzędzi, takich jak bazy danych i platformy internetowe. EUIPO nie stroni także od realizowania projektów z innymi międzynarodowymi parterami jak Europejski Urząd Patentowy (EPO), czy Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO).

Wyrok ws. LEGO

Postępowania, które skłoniły mnie do zainteresowania się EUIPO dotyczą dwóch podmiotów, bliskich mojemu sercu- LEGO i LaLiga. W najmłodszych latach, znane na całym globie duńskie plastikowe klocki, towarzyszyły mi zawsze (zresztą myślę, że nie tylko mi). W marcu bieżącego roku został wydany wyrok Sądu Unii Europejskiej z 24 marca 2020 r. w sprawie T-515/19 dotyczący duńskiego molocha z rynku zabawek. Wyrok ten wskazuje, że EUIPO nie dochował wystarczającej staranności przy analizie dotyczącej wzoru wspólnotowego na klocek Lego, w tym pobieżnie przeanalizował wszystkie cechy produktu. Nie jest tajemnicą, iż LEGO jest jedną z najchętniej wykorzystywanych marek zabawek na rynku tzw. podróbek. 

W 2011 roku wygasła ochrona patentowa na słynne klocki. Duńskie przedsiębiorstwo podjęło stosowne kroki prawne mające ową ochronę podtrzymać. W tym celu zarejestrowano klocek jako znak towarowy, jednak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie przychylił się do wniosku (sprawa C-48/09 P). W 2015 roku udało się utrzymać rejestrację kształtu figurki jako znaku charakterystycznego (sprawy: T-395/14 i T-396/14). W 2019 r. EUIPO unieważniło zarejestrowany wzór w postaci schematycznego przedstawienia klocków. Urząd argumentując swoją decyzję stwierdził, że „wszystkie cechy postaci produktu, którego dotyczy sporny wzór, wynikają wyłącznie z jego funkcji technicznej, jaką jest łączenie klocków z innymi klockami i ich rozłączanie”. Decyzja ta została uznana za nieważną przez Sąd UE, argumentując to wyjątkiem z art. 8 ust. 3 rozporządzenia 6/2002 w sprawie wzorów wspólnotowych. Na jego podstawie ochronie podlega “wzór służący zapewnieniu wielokrotnego składania lub łączenia wzajemnie wymienialnych produktów w ramach systemu modułowego”. Nieważność decyzji wynika z działania izby odwoławczej EUIPO, która nie stwierdziła, czy wzór zawarty w wniosku złożonym przez LEGO nie spełnia przesłanki ww. artykułu.

Wyrok ws. El Clasico

LaLiga jest mi bliska, ponieważ podobnie jak z LEGO od lat młodzieńczych piłka nożna towarzyszyła mi w wolnym czasie, a fascynacja tym sportem trwa u mnie nadal. Sytuacja dotyczy wyroku Sądu Unii Europejskiej z 24 lutego 2021 r. w sprawie T – 809/19. Dotyczy ona wniosku, jaki hiszpańska federacja piłkarska złożyła do EUIPO. Przedmiotem wniosku było zastrzeżenie unijnego znaku towarowego El Clasico- czyli znanego kibicom piłkarskim meczu między F.C. Barceloną, a Realem Madryt. Liga Nacional de Fútbol Profesional uzyskała aprobatę w związku z identycznym wnioskiem w Światowej Organizacji Własności Intelektualnej w 2017 roku. EUIPO  z kolei odrzuciło wniosek. 

Sławomir Wikariak z Dziennika Gazety Prawnej na podstawie uzasadnienia ww. wyroku wskazał, że: „słowo „clasico” mimo braku akcentu w sposób oczywisty kojarzy się z hiszpańskim „clásico”, a więc czymś klasycznym, zwyczajnym, typowym. Może więc zostać uznane za opis danej usługi. Oznaczeń odnoszących się do rodzaju, jakości, ilości, przeznaczenia, wartości czy pochodzenia geograficznego danego towaru lub usługi nie można zastrzec. Chodzi o to, by każdy mógł ich używać.” LaLiga bezskutecznie zaskarżyła tę decyzję do Sądu UE, który przychylił się do argumentacji EUIPO, uznając jednak, że sformułowanie „El Clasico” faktycznie głównie kojarzy się z najsłynniejszymi hiszpańskimi derbami. Na nieszczęście hiszpańskiej federacji nie miało to wpływu na wyrok.

Autor: Marcin Niedzwiecki

Bibliografia:

Wyrok Sądu Unii Europejskiej z 24 lutego 2021 r. w sprawie T – 809/19.

Wyrok Sądu Unii Europejskiej z 24 marca 2020 r. w sprawie T-515/19

https://europa.eu/european-union/about-eu/agencies/euipo_pl

Dziennik Gazeta prawna nr 42/5449  z dnia 2 marca 2021 rokuDziennik Gazeta Prawna 58/5466 z dnia 25 marca 2021 roku

- Advertisement -

Więcej artykułów

Zostaw odpowiedź

Please enter your comment!
Please enter your name here